ذخیره مطالبات مشکوک الوصول چگونه محاسبه می شود

در ایران، ذخیره مطالبات مشکوک الوصول بر اساس **استاندارد حسابداری شماره 12 (شناسایی و اندازه‌گیری دارایی‌های نامشهود)** و همچنین با توجه به **آیین‌نامه اجرایی مربوطه** محاسبه می‌شود. روش کلی به این صورت است:

**1. طبقه‌بندی مطالبات:**

* برای محاسبه دقیق ذخیره، ابتدا مطالبات به دسته‌های مختلف بر اساس **احتمال وصول** و **مدت زمان معوق شدن** طبقه‌بندی می‌شوند. این طبقه‌بندی معمولاً شامل موارد زیر است:
* **گروه اول: مطالبات جاری:** مطالبات با ریسک وصول کم (معمولاً کمتر از 30 روز گذشته از سررسید)
* **گروه دوم: مطالبات ویژه:** مطالبات با ریسک وصول بیشتر از گروه اول (معمولاً 30 تا 90 روز گذشته از سررسید)
* **گروه سوم: مطالبات سررسید گذشته:** مطالبات با ریسک وصول قابل توجه (معمولاً 90 تا 180 روز گذشته از سررسید)
* **گروه چهارم: مطالبات مشکوک الوصول:** مطالبات با ریسک وصول بسیار بالا و یا غیرقابل وصول (معمولاً بیش از 180 روز گذشته از سررسید و یا احراز عدم امکان وصول)

**2. تعیین نرخ ذخیره:**

* برای هر یک از گروه‌های مطالبات، یک **نرخ ذخیره** تعیین می‌شود. این نرخ بر اساس **تجربه گذشته شرکت**، **شرایط اقتصادی حاکم**، **وضعیت مالی مشتری** و **نوع صنعت** محاسبه می‌گردد.
* بانک مرکزی یا سازمان بورس و اوراق بهادار (بسته به نوع شرکت) ممکن است **نرخ‌های ذخیره پیشنهادی** یا **الزامی** برای برخی صنایع یا نوع مطالبات ارائه دهند که شرکت‌ها ملزم به رعایت آن‌ها باشند.
* در عمل، شرکت‌ها معمولاً با در نظر گرفتن **شناخت کافی از ریسک مشتریان** و با **تحلیل دقیق**، نرخ‌های ذخیره خود را تعیین می‌کنند.

**3. محاسبه ذخیره مشکوک الوصول:**

* ذخیره مشکوک الوصول برای هر گروه از مطالبات به صورت زیر محاسبه می‌شود:

> **ذخیره مشکوک الوصول = مبلغ مطالبات * نرخ ذخیره مربوطه**

* سپس ذخایر محاسبه شده برای تمام گروه‌ها با هم جمع می‌شوند تا **کل ذخیره مطالبات مشکوک الوصول** به دست آید.

**4. تعدیل ذخیره:**

* در پایان هر دوره مالی، ذخیره مشکوک الوصول باید **بررسی و تعدیل** شود.
* تعدیل ذخیره به این معناست که اگر شرایط تغییر کرده باشد (مثلاً شرایط اقتصادی بدتر شده یا اطلاعات جدیدی در مورد وضعیت مالی مشتریان به دست آمده)، نرخ‌های ذخیره باید **به روز شوند** و ذخیره مشکوک الوصول مجدداً محاسبه گردد.

**5. بازگشت ذخیره:**

* اگر مطالبات مشکوک الوصول در دوره‌های بعدی **وصول شوند**، ذخیره مربوط به آن مطالبات باید از حساب ذخیره مشکوک الوصول **حذف** (بازگشت ذخیره) و به عنوان **درآمد** شناسایی شود.

**نکات مهم:**

* **اهمیت افشا:** شرکت‌ها باید در صورت‌های مالی خود، اطلاعات مربوط به ذخیره مطالبات مشکوک الوصول را به طور کامل **افشا** کنند، از جمله روش‌های استفاده شده برای طبقه‌بندی مطالبات و تعیین نرخ ذخیره.
* **تأثیر بر سود:** ذخیره مطالبات مشکوک الوصول یک **هزینه** است و در نتیجه، بر **سود خالص** شرکت تأثیر می‌گذارد.
* **رعایت قوانین مالیاتی:** ذخیره مطالبات مشکوک الوصول از نظر مالیاتی نیز دارای قوانین خاص خود است و شرکت‌ها باید در هنگام محاسبه و ثبت این ذخیره، به این قوانین توجه کنند.
* **تغییرات در استانداردها:** استانداردهای حسابداری ممکن است در طول زمان **تغییر** کنند، بنابراین شرکت‌ها باید از آخرین نسخه استاندارد حسابداری شماره 12 و آیین‌نامه اجرایی مربوطه اطمینان حاصل کنند.

**برای اطلاعات دقیق‌تر و به‌روزتر، توصیه می‌شود به موارد زیر مراجعه کنید:**

* **استاندارد حسابداری شماره 12 (شناسایی و اندازه‌گیری دارایی‌های نامشهود):** این استاندارد به طور کامل در مورد نحوه شناسایی، اندازه‌گیری و افشای دارایی‌های نامشهود، از جمله مطالبات، توضیح می‌دهد.
* **آیین‌نامه اجرایی مربوط به استاندارد حسابداری شماره 12:** این آیین‌نامه جزئیات بیشتری در مورد نحوه اجرای استاندارد حسابداری شماره 12 ارائه می‌دهد.
* **سایت سازمان حسابرسی کل کشور:** [https://www.saudi.ir/](https://www.saudi.ir/)
* **سایت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران:** [https://www.cbi.ir/](https://www.cbi.ir/)
* **سایت سازمان بورس و اوراق بهادار:** [https://www.seo.ir/](https://www.seo.ir/)

**توجه:** این توضیحات صرفاً یک راهنمای کلی است و ممکن است قوانین و مقررات خاصی برای صنایع یا شرکت‌های خاص وجود داشته باشد. به همین دلیل، توصیه می‌شود برای محاسبه دقیق ذخیره مطالبات مشکوک الوصول، با یک حسابدار یا مشاور مالی متخصص مشورت کنید.