نحوه ثبت سند حسابداری اجاره‌به‌شرط تملیک

ثبت سند حسابداری اجاره به شرط تملیک در ایران پیچیدگی‌های خاص خود را دارد و نیازمند رعایت استانداردهای حسابداری شماره 21 (حسابداری اجاره‌ها) و سایر الزامات قانونی مربوطه است. در اینجا یک راهنمای کلی برای ثبت این نوع اجاره ارائه می‌شود، اما توصیه می‌کنم برای اطمینان از انطباق کامل با قوانین و مقررات، با یک حسابدار متخصص مشورت کنید.

**مراحل کلی ثبت سند حسابداری اجاره به شرط تملیک:**

1. **تشخیص اجاره به شرط تملیک:**

* ابتدا باید اطمینان حاصل کنید که قرارداد شما واقعاً یک اجاره به شرط تملیک است. این نوع اجاره معمولاً دارای ویژگی‌هایی مانند انتقال مالکیت در پایان دوره اجاره، اختیار خرید با قیمت ناچیز، یا عمر مفید دارایی که بخش عمده‌ای از دوره اجاره را تشکیل می‌دهد، است.

2. **تعیین ارزش فعلی حداقل اجاره‌بها:**

* محاسبه ارزش فعلی حداقل اجاره‌بهای پرداختی (Minimum Lease Payments - MLP) با استفاده از نرخ تنزیل مناسب (معمولاً نرخ بهره ضمنی در اجاره یا نرخ استقراض حاشیه‌ای مستأجر) بسیار مهم است. این مبلغ، مبلغی است که در ترازنامه به عنوان دارایی و بدهی ثبت می‌شود.

3. **شناسایی دارایی و بدهی:**

* در تاریخ شروع اجاره، مستأجر باید یک دارایی و یک بدهی معادل با ارزش فعلی حداقل اجاره‌بهای پرداختی در دفاتر خود شناسایی کند.

4. **ثبت سند حسابداری اولیه (در تاریخ شروع اجاره):**

```
بدهکار: دارایی استیجاری (مثلاً ماشین‌آلات استیجاری) XXX
بستانکار: بدهی اجاره به شرط تملیک XXX
(ثبت دارایی و بدهی مربوط به اجاره به شرط تملیک)
```

5. **ثبت هزینه‌ها در طول دوره اجاره:**

* **هزینه استهلاک:** دارایی استیجاری باید بر اساس عمر مفید یا دوره اجاره (هر کدام کوتاه‌تر باشد) مستهلک شود.

```
بدهکار: هزینه استهلاک XXX
بستانکار: استهلاک انباشته دارایی استیجاری XXX
(ثبت هزینه استهلاک دارایی استیجاری)
```

* **هزینه بهره:** هر قسط اجاره پرداختی شامل دو بخش است: اصل بدهی و بهره. بخش بهره باید به عنوان هزینه بهره شناسایی شود.

```
بدهکار: هزینه بهره XXX
بدهکار: بدهی اجاره به شرط تملیک (کاهش اصل بدهی) XXX
بستانکار: وجه نقد / بانک XXX
(ثبت پرداخت قسط اجاره و تخصیص آن به بهره و اصل بدهی)
```

6. **ثبت رویدادهای پایان دوره اجاره:**

* **در صورت انتقال مالکیت:** در پایان دوره اجاره و پس از پرداخت آخرین قسط، دارایی به مالکیت مستأجر درمی‌آید و بدهی به طور کامل تسویه می‌شود. معمولاً سند حسابداری خاصی برای انتقال مالکیت لازم نیست، زیرا دارایی و بدهی از قبل در دفاتر ثبت شده‌اند.

**نکات مهم:**

* **مستندات:** نگهداری دقیق قرارداد اجاره و محاسبات مربوط به ارزش فعلی اجاره‌بها بسیار مهم است.
* **افشاء:** استانداردهای حسابداری مستلزم افشای اطلاعات مهم در مورد
اگر حسابدار هستید یا موسسه حسابداری دارید در سایت هزار حسابدار به نشانی https://www.HezarHesabdar.ir می توانید رزومه و آگهی خود را ثبت کنید. این سایت این امکان را به حسابدارها و موسسات حسابداری می دهد تا خود را به مشتریان معرفی کنند.