حساب برگشت از فروش چگونه ثبت می شود

در ایران، ثبت حسابداری **برگشت از فروش** (یا مرجوعی کالا) بر اساس اصول حسابداری و قوانین مالیاتی (از جمله مالیات بر ارزش افزوده) انجام می‌شود. مراحل و سند حسابداری به دو بخش اصلی تقسیم می‌شود:

---

### ۱. ثبت کاهش درآمد و اصلاح حساب مشتری/نقد

ابتدا باید درآمد فروش اولیه را برگشت زده و تأثیر آن بر حساب‌های دریافتنی یا نقد را اعمال کنید.

**فرض کنید:**
- فروش اولیه نسیه به مبلغ ۱۰۰ میلیون ریال + ۹% مالیات بر ارزش افزوده = ۱۰۹ میلیون ریال
- اکنون کالا به طور کامل برگشت می‌خورد.

**سند حسابداری:**

| بدهکار (Debit) | حساب‌ها | بستانکار (Credit) |
|----------------|---------|------------------|
| ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ | برگشت از فروش (یا فروش برگشتی) | -- |
| ۹,۰۰۰,۰۰۰ | مالیات بر ارزش افزوده پرداختی (یا اعتبار مالیاتی) | -- |
| -- | **مشتریان** (یا صندوق/بانک در فروش نقدی) | ۱۰۹,۰۰۰,۰۰۰ |

> **نکته:**
> - اگر فروش نقدی باشد، به جای حساب «مشتریان»، حساب «صندوق» یا «بانک» بستانکار می‌شود.
> - حساب «برگشت از فروش» یک حساب کاهنده درآمد است و در صورت سود و زیان به عنوان کسر از فروش نمایش داده می‌شود.

---

### ۲. ثبت برگشت کالا به انبار (بهای تمام شده)

برای بازگشت کالا به انبار، باید بهای تمام شده کالای برگشتی را از حساب هزینه خارج کنید.

**فرض کنید:** بهای تمام شده کالای فروخته‌شده قبلاً ۷۰ میلیون ریال ثبت شده است.

**سند حسابداری:**

| بدهکار (Debit) | حساب‌ها | بستانکار (Credit) |
|----------------|---------|------------------|
| ۷۰,۰۰۰,۰۰۰ | موجودی کالا (انبار) | -- |
| -- | بهای تمام شده کالای فروش رفته (هزینه) | ۷۰,۰۰۰,۰۰۰ |

> **نکته:**
> اگر کالا معیوب بوده و قابل بازگشت به انبار نباشد (مثلاً دور ریخته شود)، این سند ثبت نمی‌شود و صرفاً زیان شناسایی می‌شود.

---

### ۳. اصلاح مالیات بر ارزش افزوده (اختیاری با اظهارنامه)

در نظام مالیات بر ارزش افزوده ایران، برگشت فروش باید در اظهارنامه دوره مربوطه اعلام شود. معمولاً حسابداران از **حساب واسط «مالیات بر ارزش افزوده پرداختی»** برای ثبت استفاده می‌کنند (مطابق سند اول). در اظهارنامه، مبلغ برگشت از فروش به عنوان «فروش کسر می‌شود» و مالیات آن نیز به عنوان «مالیات قابل کسر» درج می‌شود.

---

### ۴. نکات مهم در عمل

- **نرم‌افزارهای حسابداری:**
در نرم‌افزارهای ایرانی (مانند همکاران سیستم، سپیدار، راهکاران) معمولاً برگشت فروش به صورت یک سند ترکیبی (همان دو سند بالا در یک مرحله) انجام می‌شود.
- **فاکتور رسمی:**
برای برگشت فروش باید **فاکتور اصلاحی** یا **فاکتور برگشت از فروش** صادر کنید (با ذکر دلیل و شماره فاکتور اولیه).
- **کسر از فروش در صورت‌های مالی:**
حساب «برگشت از فروش» در صورت سود و زیان زیر عنوان «فروش» به صورت کسر نشان داده می‌شود (نه به عنوان هزینه).

---

### مثال کامل (فروش نسیه) با ارقام ساده:

| شرح | بدهکار | بستانکار |
|-----|--------|----------|
| برگشت از فروش | ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ | -- |
| مالیات بر ارزش افزوده پرداختی | ۹,۰۰۰,۰۰۰ | -- |
| مشتریان | -- | ۱۰۹,۰۰۰,۰۰۰ |
| موجودی کالا | ۷۰,۰۰۰,۰۰۰ | -- |
| بهای تمام شده کالای فروش رفته | -- | ۷۰,۰۰۰,۰۰۰ |

اگر سوال خاص‌تری درباره نحوه ثبت در صنعت خود یا با فرض خاصی دارید، بپرسید.